spot_img
9 июня, 2026
Домой Блог Страница 3183

Azercell наращивает число «зеленых» станций

Компании Azercell Telecom планирует постепенный переход на максимально безвредные способы деятельности. В партнерстве с компанией Northern Automation, азербайджанский оператор мобильной связи работает над проектом по внедрению гибридных батарей. Этот вид батарей заряжается быстрее чем предыдущие и достигает полного объема за 2,5 часа. Это, в свою очередь, предотвращает запуск устройств в неполном формате и обеспечивает более долгий срок службы. Кроме того, литиевые батареи также устойчивы к высоким температурам. В то время как обычные батареи будут работать максимум при +250С, новые нормально функционируют при +450С и не требуют кондиционирования помещения. Это также позволяет реже использовать генератор и снижает расход топлива.

Azercell

Azercell уже закупил два подобных аккумулятора нового поколения, которые в тестовом режиме установлены в поселке Гюздяк и деревне Агуся Джалилабадского района. Помимо этого, Azercell установил две новые станции, которые питаются только от солнечной энергии. Данные станции, установленные совместно с компанией Huawei и днем работают только за счет солнечной энергии. В обычном режиме в течение одного месяца один генератор работает 200 часов и потребляет более 500 литров топлива. А на станциях, работающих от солнечной энергии, в течении 6 месяцев генератор проработал всего 30 часов и использовал 75 литров топлива.

Таким образом, увеличивая количество зеленых станций, Azercell прикладывает свои усилия к сокращению ущерба, причиняемого окружающей среде и призывает всех присоединиться к таким инициативам.

Nar поддержал телепроект, посвященный сохранению национального наследия

С октября 2015 года Nar взял на себя спонсорство телепередачи «Nadir və unudulmuş» («Редкий и зыбытый»), которая выйдет в эфир на телеканале Lider TV. Цикл передач, снятых в рамках проекта, традиционно будет транслироваться субботним вечером, а повтор будет выходить в эфир по понедельникам. Кроме Lider TV, передачу планируется транслировать по интернет-телевидению (Youtube и т.д.). Первый выпуск передачи выйдет в эфир 3 октября 2015 года.

Nar

Отметим, что в рамках проекта будут выявлены и представлены общественности редкие, забытые и старинные рецепты азербайджанской кухни. С этой целью предусматриваются экстремальные путешествия в отдаленные и труднодоступные населенные пункты Азербайджана. Ожидается, что передача, ведущим которой будет Фархад Ашурбейли, будет очень интересной.

В рамках проекта мобильный оператор планирует провести специальный конкурс среди интернет-зрителей. Кроме того, творческий коллектив проекта посетит дома победителей конкурса и один из этих визитов будет показан в эфире.

Большие данные порождают большие возможности

Интернет является феноменальной технологией, которая смогла ворваться в нашу жизнь и кардинально ее изменить всего за 20 лет существования. Интернет изменил то, как мы получаем информацию, как развлекаемся, проводим свободное время, покупаем, учимся, общаемся друг с другом и т.д. Возрастающая популярность и широкое использование интернет-сервисов и услуг сопровождается постоянным производством колоссальных объемов данных. На сегодняшний день человечество владеет около 7 Зеттабайт информации, а к 2020 году этот показатель возрастет до 44 Зеттабайт. Для того, чтобы понять, много это или мало, приведем такой пример: если всю эту информацию записать на стандартные DVD (емкость которых составляет 4,7 Gb, а толщина диска около 1 мм) и сложить их один на другой, то высота полученного цилиндра вдвое превысит расстояние от Земли до Луны.

Real-time analytics with Spark

Темпы производства данных растут с каждым годом, и практически всегда реальность превосходит самые смелые прогнозы. Интересный факт был озвучен президентом компании Google Эриком Шмидтом: с момента зарождения цивилизации и до 2003 года человечеством было произведено 5 Эксабайт данных, тогда как сегодня этот же объем данных мы производим каждый день. Возникает естественный вопрос, что является причиной такого взрывного роста объемов данных и что они собой представляют?

Наиболее значимой причиной, способствующей росту объемов данных, является стремительный рост числа пользователей Сети и пользователей мобильной связи. Согласно последним данным, количество интернет-пользователей в мире перевалило за 3 млрд., что составляет более 40% жителей земли. Каждый из 3 млрд. пользователей, ежедневно посещая интернет-страницы, отправляя письма по электронной почте, комментируя статьи, переписываясь и отправляя фотографии в социальных сетях производит тот или иной объем данных. Что касается мобильной связи, то на сегодняшний день в мире насчитывается более 6,8 млрд. зарегистрированных пользователей мобильных телефонов, при этом около 2 млрд. из них пользуются телефонами с расширенными возможностями (так называемыми смартфонами). Благодаря новым технологиям скоростного обмена данными 3G и 4G, а также в связи с предоставлением практически неограниченных функциональных возможностей, пользователи все активнее используют смартфоны для доступа в Сеть, что в свою очередь способствует еще большему производству данных. Достаточно заметить, что владельцы мобильных телефонов способствуют этому процессу даже не производя звонки, не отправляя SMS, и не посещая интернет. Дело в том, что антенны (базовые станции) мобильного провайдера постоянно пингуют мобильное устройство, запоминая его местонахождение и отслеживая передвижения. Нетрудно себе представить, какие объемы данных производятся в мировом масштабе, даже таким пассивным образом. В результате такого широкого соучастия в процессе производства данных, каждую секунду в интернете происходит следующее:

— отправляется более 2 млн. электронных писем;
— совершается более 1500 звонков по Skype;
— пользователи осуществляют более 45 тыс. запросов в Google;
— количество просмотров видео на YouTube превышает 92000;
— в Facebook появляется 55000 лайков;
— в Instagram добавляется более 5000 фотографий;
— в интернет передается более 25 Tb.

Кроме осознанных или неосознанных действий, совершаемых нами, и приводящих к производству данных, необходимо учесть миллионы датчиков, компьютерных программ, камер наблюдения и т.д. Эти устройства без перерывов неустанно снабжают нас данными, которые позволяют принимать правильные решения и обеспечивать безопасность. Так, согласно самым скромным подсчетам, сегодня в мире насчитывается около 250 млн. камер наблюдения, которые производят около 2 Эксабайт видео ежедневно.

7dedf19-big-data--1-

Так что же происходит с этими колоссальными объемами данных и насколько эффективно они используются? Если коротко, то сегодня человечество использует всего несколько процентов доступных в Сети данных. Чтобы понять суть проблемы, нужно понять разницу между структурированными и неструктурированными данными. Не будем вдаваться в технические детали, а только отметим, что неструктурированные данные не проходят предварительную обработку и представляют собой просто поток букв, цифр и символов. И проблема заключается в том, что более 90% данных в интернете являются неструктурированными, что делает невозможным или очень сложным их непосредственное использование. Нетрудно представить, если такие компании как Google, Yandex, Facebook, Twitter и другие зарабатывают миллиарды долларов, используя только несколько процентов доступных данных, то какие возможности откроются при операциях с 40-50% данных.

Обработка больших объемов данных является сложной и многоуровневой задачей, которая не может быть решена обычными подходами и стандартными програмно-аппаратными средствами. Достаточно привести пример. Перемещение данных объемом 1 Tb с одного носителя на другой может занять несколько часов, а если попытаться сделать тоже самое между разными компьютерами в сети, то время увеличится до десятков часов. Возникает вопрос, что нас может ожидать, если мы захотим не просто копировать данные, а производить сложный поиск, фильтровать, вставлять и удалять данные. А проделать эти операции необходимо не с 1 Tb, а с 1000 Tb (1 Эксабайт) данных. Можно с уверенностью сказать, что это практически невозможно, потому что может занять вечность. Вот почему, когда мы говорим об обработке больших данных, то подразумевает совершенно иные подходы, алгоритмы и техническую инфраструктуру.

ur1l

Поэтому, с уверенностью можно сказать, что от того, как будут развиваться технологии обработки, хранения, добычи, извлечения и анализа данных, во многом будет зависеть и наше с вами будущее. А специалисты в этой сфере станут одними из востребованных на рынке труда в ближайшие годы.

url

Абзетдин Адамов, доцент кафедры компьютерной инженерии Университета «Кавказ», Директор НИЦ Анализа данных и Web-технологий (CeDAWI)

EV KİNOTEATRI: yaradıldığı ilk gündən günümüzədək

Bugün kinoteatrlar sözün əsl mənasında ailəvi əyləncə mərkəzinə çevrilib. Yaxşı, bəs divanda uzanıb istirahət etməyə üstünlük verənlər nə etsinlər? Axı səbəb sadəcə tənbəllik deyil, bəzən vaxt qıtlığı, ya da repertuardan asılı olmamaq istəyi də ola bilər. Vəziyyətdən çıxış yolu isə «ev kinoteatrları» adlı audio/video sistemlərdir: bu sistemlər sizi çıxıb evdən kənarda böyük ekranda filmə tamaşa etməkdən azad edib «böyük» kinematoqrafın nailiyətlərini ayağınıza gətirir və istədiyiniz filmləri sizə ev şəraitində nümayiş etdirir.

home-theater

Ev kinoteatrı çoxdan tanıdığımız iki hissənin birləşməsindən ibarətdir. Bunların biri televizor, digəri isə musiqi stereosistemdir. Bu tərkibi hissələrə müxtəlif əlavələr edilib və nəticədə onlar müasirləşdirilib. Üstəlik, onlara çox mühüm bir hissə: videoproqram mənbəi əlavə olunub. Bugünkü ev kinoteatrı tam ekranlı video görünüşünə, çoxkanallı səsə malik, görünüşü və səsi ayrı-ayrılıqda təmin edən tərkibi hissələrdən ibarət sistemdir. Ev kinoteatrının standart dəstinə aşağıdakılar daxildir:

— Video görünüş qurğusu (televizor, LCD-panel, plazma paneli, ya da ekranlı proyektor);
— DVD- , ya da Blu-Ray səsləndirmə cihazı;
— AV-qəbuledici (resiver) və akustik dəst.

Videoproqram mənbələri

av-r 1

Ev kinoteatrlarının yaranmasına gətirib çıxardan ilk addım məişət videomaqnitafonları olub. Belə videomaqnitafonların ilk modellərinin (bunlardan ən populyar VHS sistemləri idi) həm görünüş (efir televiziyasından iki dəfə pis), həm də səs keyfiyyəti (orta dalğa radio yayımının səs keyfiyyətinin səviyyəsində) olduqca aşağı idi. İrəliyə atılan növbəti addım həm daha keyfiyyətli görünüş, həm də Hi-Fi keyfiyyətində stereo səs təmin edən Super-VHS sistemli videomaqnitafonlar olsa da, onların meydana çıxışı gecikmişdi. Çünki tezliklə ərsəyə prinsipçə tamamilə yeni videoproqram daşıyıcıları gəldi.

Laserdisc formatlı disklər hələ ötən əsrin 70-ci illərində ortaya çıxmışdı. Həmin disklər o vaxtlara görə görünüş və səs keyfiyyətini tamamilə yeni səviyyəyə qaldıra bildi. Mühüm cəhətlərdən biri də o idi ki, həmin disklərə həm rəqəmsal, həm də çoxkanallı səs yazmaq mümkün idi. Bu böyük (diametri 30 cm), tezsınan və bahalı, bir tərəfinə 60 dəqiqədən çox videoyazı yerləşməyən disklərin istifadəsi rahat deyildi, çünki bir filmi iki diskə yerləşdirmək olurdu və beləliklə filmin ortasında diski əl ilə dəyişdirmək ehtiyacı yaranırdı. Buna baxmayaraq həmin disklər ABŞ və Yapinoyada müəyən rəğbət qazansa da, kütləvi şəkildə yayıla bilmədi. 2000-ci ildə lazer disklərin istehsalının dayandırılması ilə eyni zamanda onların tarixi də bağlandı. Ötən əsrin 80-ci illərin sonlarında yeni audio daşıyıcıları — kompakt disklər (CD/DA, Compact Disc Digital Audio), sonra isə, 1992-ci ildə etibarən onların əsasında VideoCD formatlı video disklər də yaradıldı. Bu disklərə video proqram aşağı keyfiyyətli MPEG-1 formatında (təxminən 352х288 çözümlülüklü VHS maqnitafonunun keyfiyyəti) və stereo səs ilə yazılırdı. Əlavə olaraq həmin disklərə istifadəçilərə əlavə rahatlıq təmin edən sadə menyu yazmaq olurdu. Amma ən mühüm üstünlük ondan ibarət idi ki, bu disklərin istehsalı olduqca ucuza başa gəlirdi. Amma nə isə ki, VideoCD də öz növbəsində ev kinosunda çevriliş yarada bilmədi.

Əsl çevriliş isə 1995-ci ildə DVD formatlı disklərin ortaya çıxması ilə baş verdi. İstehsal maliyyəti zərrə qədər az olan (demək olar ki, CD istehsal maliyyətinə bərabər) bu disklərə CD ilə müqayisədə 5-10 qat çox məlumat yazmaq, videoproqram və səs keyfiyyətini də elə bir o qədər artırmaq mümkün idi. Eyni zamanda, bir diskdə bütöv filmi yerləşdirmək mümkün oldu. MPEG-2 kodlaşdırması, disk üçün yaxşılaşdırılmış menyu və tənzimləmələr, audiozolaq formatlarının geniş çeşidi, subtitrlər və sair üstünlüklər evdə videoproqrama tamaşa etmək anlayışında köklü dəyişikliklərə yol açdı.

Müasir DVD pleyerləri MP3, MPEG-4, DivX, Xvid, WMV və bunun kimi bir çox formatlarda yazılmış diskləri oxuya bilir, eyni zamanda isə kütləvi tələbat modellərinin qiymətləri 40-70 dollar arasındakı səviyyəyə düşüb. Müasir ev kinoteatrının əsasını da məhz DVD-pleyer təşkil edir.

Əlbəttə, pleyer müasir videoproqramların yeganə mənbələri deyil. Efir televiziyası, xüsusilə peyk, kabel və DVB (və ya ABŞ-dakı ATSC) formatlı televiziya da MPEG-2 formatından istifadə edib çoxkanallı səslə müşaiyət oluna bilir. Digər mənbələr, məsələn, videomaqnitafonlar, kompüterlər və İnternet verilişi də öz tövhəsini verir. HD DVD və Blu-Ray Disc tipli lazer disklərin ən son formatları qat-qat çox geniş həcmə malikdir və ev şəraitində 3D format daxil olmaqla yüksək (HD TV) və fövqəlyüksək (UHD TV) görünüş və mühüm dərəcədə yaxşılaşdırılmış keyfiyyətli səs müşaiyəti təmin edir.

Səs

Picture 010

DVD-pleyer yüksək keyfiyyətli, istər stereo, istərsə də çoxkanallı səs təmin etməyə qadirdir. Stereo səs dinləyiciyə iki akustik sistemdən («dinamik»dən), ya da qulaqlıqdan çatdırılır. Beləliklə dinləyicinin qarşısında səs panoraması yaradılır və insan qulağı bu panoramanı iki akustik sistem arasındakı məhdud sektorda qəbul edə bilir. Yaxşı yazılmış stereo səs yetərincə gözəl səs təəssüratı yaradır, odur ki, bir çox sadə ev kinoteatrı məhz stereo akustika ilə kifayətlənir. Buna görə istənilən DVD-diskdə standartlara uyğun stereo səs zolağı, eyni qaydada, istənilən DVD-pleyerin də adi stereofonik çıxışı olmalıdır. Belə formatdakı səs adətən sıxışdırılmamış halda yazılır və bunun sayəsində hər hansı itki baş vermir. Beləliklə, səsləndirmə keyfiyyətinə görə həmin format yalnız ən müasir DVD-Audio və Super Audio CD formatlarından geridə qalır.

Səs pamoramasının dinləyicini tamamilə əhatə edə biləcək vəziyyətə gətirilməsinə yönəldilmiş cəhdlər hələ ötən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq, kvadrofonik sistemlərin yaradılmasından bəri aparılırdı. Lakin texnologiyalar, eləcə də musiqi və kino industriyası «çevrələyən» səs üçün demək olar ki, yalnız 1990-cu ildə «yetişdi». Bir də unutmayaq ki, bu texnologiyalar bizim evimizə məhz ənənəvi kinoteatrdan gəldi. Yuxarıda adını çəkdiyimiz texnologiyaların inkişaf prosesində liderliyi öz əlində Dolby Laboratries, Inc. şirkəti tuturdu. Bu şirkətin ilkin texnologiyalarından biri sayılan Dolby Stereo əslində stereo sisteminə üçüncü, arxa çevrələmə kanalını əlavə edirdi. Bu sistemin 1982-ci ildə Dolby Surround adlı ev variantı çıxdı. 5 il sonra isə bazara yaxşılaşdırılmış Dolby Pro Logic varıantı təqdim olundu. Həmin varıantda artıq ön və arxa kanalı daxil olmaqla tam 4 səs mənbəi vardı.

Kinematoqrafçılar səsi kinoteatr zalında daha təsiredici hala gətirmək əzmi ilə sistemə «sabvufer» (subwoofer)adlı əlavə element əlavə etdilər. Söhbət çox güclü xüsusi səs reproduktorundan gedir. Həmin qurğu yalnız xüsusi (LFE, lowfrequency effects) kanalında yazılmış alçaq tezlikli səsləri canlandırırdı. Bu kanaldan yayımlanan ildırım çaxmalarının, top atışlarının, dağ uçqunlarının gurultusu dinləyiciləri «içəridən» sarsırİlk dəfə belə kanal 1993-cü ildə «Yur dövrü parkı» filminin nümayişi zamanı DTS (Digital Theater Systems, компания DTS, Inc.) sistemində tətbiq olundu. Sistemdə «5.1», yəni, 5 tam üstəgəl 1 alçaq tezlikli, cəmi 6 kanaldan istifadə olunmuşdu:

— frontal sağ və sol;
— mərkəzi;
— sağ və sol çevrələyən;
— sabvufer (alçaq tezlikli effektlər kanalı).

Geniş şəkildə yayılmış və AC-3, Adaptive Transform Coder 3 adı altında da məşhurlaşan Dolby Digital sistemi eyni imkanlara malikdir. Bu system ilk dəfə 1992-ci ildə «Betmenin qayıdışı» filmində tətbiq olunub. Sonralar hər iki çoxkanallı sistem kinoteatrlardan çıxıb ev şəraitində də tətbiq olundu.

DTS və Dolby Digital formatlarında yazılmış audio məlumatların dekodlaşdırılması üçün xüsusi rəqəmsal dekoderlər tələb olunur. Həmin dekoderlər ya DVD-pleyer (və ya DVB-televiziyasını qəbul edən ТV-tüner), ya da səs gücləndirici və AV-resiverlərə quraşdırılır. Dolby Digital sistemi DVD-disk və rəqəmsal veriliş üçün standart olaraq qəbul edilib.

Bu standart başqa çoxkanallı variantları da, o cümlədən, monofonik və müxtəlif birləşməli 2,3,4 və ya 5 kanalı, eləcə də LFE kanalını qəbul edir. Axra kanal üçün Dolby Pro Logic sistemindəki kimi əlavə kodlaşdırma tətbiq oluna bilər. Belə halda sistemin adı Dolby Digital Surround EX olaraq dəyişir və kanalların sayı 6.1 və ya 7.1 olur).

Sistemin hazırdakı ən müasir Dolby Digital Plus variantı 7.1 formatlı səs və 1,7 mbit/s-dək bitreytli olduqca yaxşılaşdırılmış kodlaşdırma keyfiyyətini yaradır. Dolby TrueHD variantı isə itkisiz kodlaşdırma ilə 7.1-ədək 8 mbit/s-li bitreytli və yaxşılaşdırılmış keyfiyyətli rəqəmsallaşdırmanı dəstəkləyir. Əlavə olaraq burada həm də daha yaxşı səs və məhdudiyyətsiz sayda səs kanallı DTS-HD Master Audio formatı da tətbiq olunur.

Video

Home cinema

Ev kinoteatrlarının tarixi görünüş keyfiyyəti uğrunda aparılan mübarizə tarixidir. Görünüş keyfiyyəti iki faktordan asılıdır:

— daşıyıcıya yazılmış və ya efirdən qəbul olunan videonun keyfiyyətindən;
— displeyin, yəni görünüşü tamaşaçıya təqdim edən qurğudan (televizor, proyektor və s.).

Video göstərmə qurğuları uzun zaman «efir televiziyasının səviyyəsinə çataq» anlayışı ilə inkişaf edib. Doğrudan da, nə ilk videomaqnitafonlar, nə də VideoCD diskləri istənilən görünüş keyfiyyətini təmin etmirdi. Üstəlik, kütləvi şəkildə istifadə olunan «kompozit» və ya «mürəkkəb» (CV) interfeysi prinsip etibarı ilə efir televiziyasını öteb keçməyə imkan yarada bilmirdi. Nisbətən kiçik diaqonallı televozorlardan istifadə edənləri belə vəziyyət qane edirdi, lakin ev kinoteatrı konsepsiyası inkişaf etdikcə, ekranın həm ölçüsü, həm də keyfiyyəti artdıqca, «mürəkkəb» («kompozit») videonun nöqsanları daha aşkar şəkildə ortaya çıxmağa başladı.

S-Video (Separate Video) interfeysi ilə birgə Super VHS videomaqnitafonların ərsəyə çıxması (məhz buna görə də bu interfeysi səhvən S-VHS adlandırırlar) irəliyə doğru ilk addım oldu. Bu interfeys görünüş keyfiyyətini ciddi şəkildə yaxşılaşdırdı. Rənglər daha yaxşı göstərilməyə başladı, «muar» kimi narahatçılıq yaradan hallar ortadan qaldırıldı. Ənənəvi efir televiziyası ilə müqayisədə artıq bu, üstünlük sayıla bilərdi. Bu nöqtədən başlayaraq rəqəmsal televiziyasının tətbiqinədək efir televiziyası artıq keyfiyyət baxımından ev kinoteatrının qarşısında geridə qalmağa başladı.

Bəzi videoların komponent şəkildə (Y, U, V, 4:2:2 formatda) yazıldığı DVD-disklərin tətbiq olunmağa başlaması ilə video siqnalı displeyə elə məhz belə şəkildə — komponent şəkildə, keyfiyyəti s-Video, ya da kompozit video səviyyəsinə endirmədən ötürülürdü. Hal-hazırda keyfiyyətli DVD-pleyerlərin RCA qoşulmalarında YUV (adi televizorların ikisətrdən-bir açılması üçün Y, Cb, Cr) formatlı çıxışları var. Avropa üçün isə SCART qoşulmalarında RGBS formatı nəzərdə tutulub.

Bununla yanaşı DVD-pleyerlər və televizorlar çoxdandır ki, VGA və rəqəmsal DVI/HDMI tipli kompüter interfeyslərini mənimsəyib. Rəqəmsal interfeys görünüşü mənbədən displeyə qədər tamamilə itkisiz gətirib çatdıra bilən bir vasitə olduğu üçün bugün ondan bütün avadanlıq istehsalçıları istifadə edir.

Hal-hazırda ən çox yayılmış televiziya tezlikləri olaraq 4 «amerikan» və bir «Avropa» (576p) tezliyi var ki, bunlar böyük ehtimalla hələ uzun müddət ərzində sərrast görünüşlü televiziyanın və ev kinoteatrların inkişafına istiqamət verəcək:

— 480p — artıq keçmişin standartıdır, çözümlülüyü 640х480 nöqtədir, proqressiv açılımı 60 Hz-dir;
— 576p — çözümlülüyü 720х576 nöqtədir, proqressiv açılımı 50 Hz-dir;
— 720p — çözümlülüyü 1280х720 nöqtədir, proqressiv açılımı 60 Hz-dir;
— 1080i — çözümlülüyü 1920х1080 nöqtədir, ikisətrdən-bir açılımı 30 Hz-dir;
— 1080p — çözümlülüyü 1920х1080 nöqtədir, proqressiv açılımı 60 Hz-dir;

O ki qaldı yüksək aydınlıqlı (UHD) formatına, onun çözümlülüyü 3840х2160 nöqtədir. Bu tip televizorlar hələ ki olduqca bahadır, bu səbəbdən də həmin mövzuya bir-iki il sonra qayıdmaq daha məqsədəuyğundur.

Yeri gəlmişkən, ekranın adi və HD televiziyası üçün ölçülər fərqlidir:

— standart ТV — yündürlük və en 4:3-ədir;
— HD televiziyası üçün — 16:9.

Bu qərar təsadüfi olmayıb. Genişformatlı displey bədii filmlər üçün daha uyğundur. Aydındır ki, 16:9 formatlı videomaterialları eyni ölçülü plazma, proyektor, LCD/LED-televizorların displeylərinə asanlıqla əks oluna bilər. Amma köhnə 4:3 formatını yeni standartlara uyöunlaşdırmaq olduqca çətin olacaq. Adətən «adaptasiya» (və ya uyğunlaşdırma) DVD-pleyerdə baş verir — ya displeyin özündə, ya da xarici miqyaslayıcıda. 16:9 görünüşünün 4:3 ekranına uyğunlaşdırılması da eyni qaydada aparılır.

Kinoteatr videosistemin ikinci mühüm elementi isə əksetdirmə qurğusudur: yəni, televizor, proyektor, plazma-panel və s. Bir çox müasir texnologiyalar displeyi seçmək imkanını yaradır. Nəticədə istifadəçi büdcəsinə və ya digər tələblərinə uyğun istədiyi displey seçə bilir.

Ev kinoteatrlarının növ və xüsusiyyətləri

Picture 010

Sənaye bizə ev kinoteatrlarının həm hazır dəstlərini («qutu» həlləri), həm də elementlərini ayrı-ayrı əldə edib özümüz qura biləcəyimiz dəstləri təklif edir. Hər iki yanaşmanın üstünlükləri və nöqsanları var.

«Qutu» həlləri

Adətən, ev kinoteatrı dəsti DVD- və ya Blu-Ray pleyer və akustik sistemdən ibarət olur. Akustik sistemin tərkibində «çevrələyən» səs effektini yaradan passiv, ya da aktiv səs gücləndiricilər olur (adətən 5 əsas və bir sabvufer). Belə bir həll seçildikdə dəsti yalnız televizor, proyektor, ya da başqa növ displey ilə tamamlamaq qalır — vəssəlam! Minimal baş ağrısı, minimal tənzimləmə işi, bir-birinə yaxşı bir şəkildə uyğunlaşdırılmış komponentlər məhz bu yanaşmanın üstünlüklərindəndir. Bir çox halda belə yanaşma istifadəçini qane edir. Amma qeyd edək ki, belə halda irəli səviyyədə uyğunlaşdırma, yaxşılaşdırma, ya da inkişaf etdirmə imkanları olduqca məhdud olur, hətta heç olmur.

Ayrı-ayrı komponentlərdən qurulan ev kinoteatrları

Ayrı-ayrı komponentləri birləşdirib büdcənizə və çevrənizə tam uyğun gələn ev kinoteatrı yaratmaq olar. Böyük ehtimalla, bu yanaşma daha yaxşı görünüş və səs keyfiyyəti, eləcə də gələcəkdə kinoteatrı güncəlləmək üçün olduqca geniş imkanlar təmin edir. Komponentləri fərdi qaydada seçib kinoteatr dəstini yaratmaq üçün möxtəlif yanaşmalar və bir neçə qoşulma sxemi mövcuddur.

DVD-pleyer və siqnal ötürən digər mənbələr

Bugün ən çox istifadə olunan siqnal mənbəi DVD-pleyerdir. Müasir DVD-pleyerlər demək olar ki, bütün çoxişlənən video və audio formatları, o cümlədən, DVD, VCD, CD və MP3, habelə DivX (MPEG4) kimi formatları dəstəkləyir. DVD-pleyerləri iki qrupa: quraşdırılmış səs dekoderli və dekodersiz qurğulara ayırmaq olar. Pleyerdə çoxkanallı səs dekoderi varsa, onda səs birbaşa pleyerdən dekodersiz akustik sistemə, ya da resiverə ötürülə bilər.

Müxtəlif pleyerlər arasındakı görünüş və səsin keyfiyyət fərqi bir çox halda yalnız böyük ekranda və yaxşı akustik sistemdə, üstəlik, komponentlərin bir-birinə nə dərəcədə düzgün qoşulduğundan asılı olaraq hiss olunur. Bunu nəzərə aldıqda demək olar ki, ən ucuz pleyerlər istisna olmaqla bəyəndiyiniz hər hansı DVD-pleyeri tərəddüdsüz almaq olar.

AV resiver

Siqnalın dekodlaşdırılması və gücləndirilməsi üçün AV-prosesor, AV-gücləndirici və AV-resiverlərdən istifadə olunur. AV-prosessor siqnalı dekodlaşdırıb rəqəmsaldan analoq növünə çevirir. Bu qurğunun içinə gücləndirici quraşdırılmayıb, odur ki, onu aktiv akustika ilə, ya da gücləndirici ilə istifadə etmək lazımdır. AV-gücləndiriciyə gəlincə bu, AV-prosessor ilə çoxkanallı gücləndiricinin birləşməsidir. Nəhayət, ən çox istifadə olunan AV-resiverdir: bu qurğu quraşdırılmış radio-tünerli çoxkanallı AV-gücləndiricidir.

Birmənalı demək olmaz ki, hansı resiver yaxşı, hansı isə pis sayılır. Hər resiverin özünə xas üstünlükləri və çatmazlıqları var. Resiverlər fərqli səslənir, onların özlərinə xas səslənmə çalarlıqları var. Minimal yükləmə 8 (ya da 6) deyil, 4 Ом olmalıdır. Belə halda siz akustik sistemlərlə (AC) bağlı heç bir müqavimət məhdudiyyətlərindən asılı olmayacaqsınız. Akustik sistemin tam müqaviməti (impendans) adətən 2, 4, 6, 8, 16 Ом vsırasında yer alan rəqəmlərdən biri ilə ifadə olunur. Ən çox rastlanan 4, 6, ya da 8 Ом-luq akustikadır, baxmayaraq ki, impendans tezlikdən asılıdır və bəzən 1-2 Ом-a qədər (adətən alçaq tezliklərdə) düşə, ya da əksinə, 30-50 Ом-a qədər yüksələ bilir. Güclü səs üçün akustikanın həssasiyyəti 90 dB-dən artıq olmalıdır.

Bəziləri hesab edirlər ki, qurğunun gücü artdıqca səs daha güclü olur. Amma səsin gücü sadəcə qurğunun gücünə deyil, eləcə də başqa amillərə bağlıdır. Belə ki, həssasiyyət 90 dB-dən az olduqda resiverin gücü akustikanı «laxlatmağa» başlaya bilər. Otağınızın sahəsinə görə resiverin gücü ilə bağlı qısa tövsiyəmiz belədir:

— 12-15 kvadrat metrlik otaq üçün — hər kanala 30-50 w;
— 20-30 kvadrat metrlik otaq üçün — hər kanala 100-120 w;

Akustik sistem

acust

Akustik sistemi seçmək olduqca çətin məsələdir, bu işdə sadəcə özünüzə arxayın olmalısınız. Kim olur olsun, istər ekspert, istərsə də adi istifadəçi olsun, hər kəsin rəyi subyektiv olaraq qalacaq. Bu səbəbdən biz akustika seçiminin yalnız bir neçə meyarını dilə gətirməklə kifayətlənmək istəyirik. Akustikanın müqaviməti (impendans) resiverin minimal yükləmə gücündən az olmamalıdır. Maksimal gücü isə gücləndiricinin/resiverin maksimal gücündən çox olmamalıdır. Nominal güc adətən maksimal gücdən 1,5 — 2 dəfə az olmalıdır.

— Tezliklərin diapazonu — nə qədər çox olsa, bir o qədər yaxşı olar.
— Həssasiyyət: orta həssasiyyət 87-89 dB, yüksək həssasiyyət 90-93 dB, çox yüksək isə 93 dB-dən yuxarı olsun.

Akustik sistemi seçmək üçün müxtəlif yollar var. Bas səsinin dərinliyində fərq goymadıqda «sabvufer+satellitlər» sistemi «iri, yerə goyulan dinamiklər» sistemindən daha ucuz olacaq, amma burada bir nöqsan da var ki, ən yaxşı halda tembr ahəngsizliyi, ən pis halda isə tam uyğunsuzluq və ya «sərhəd» tezliklərdə «qabarıq» səs meydana gələcək. Filmlərin nümayişi üçün səsin dəqiqliyi ilə bağlı tələblərin o qədər də yüksək olmadığını, eyni zamanda da bas tembrlərin ev kinoteatrı üçün daha mühüm olduğunu nəzərə alanda «sabvufer+müşaiyətçi elementlər» sisteminin daha məqbul olacağı ortaya çıxır. Amma Hi-Fi-müsuqiyə gəlincə hər şey tərsinə dönür, çünki burada dərin baslar daha az, tonal baslar və bərabər audio-tezlik xüsusiyyətləri daha ön plana çıxır. Elə buna görə də tövsiyə edirik ki, əgər eyni sistemdə həm filmə baxmaq, həm də müsiqi dinləmək fikrindəsinizsə, sabvuferi söndürüb daha güclü bas imkanları olan akustik sistem alın.

Çalışın, frontal və mərkəzi akustik sistemlər eyni firmanın malı olsun. Hətta dinamiklərin tipi də eyni olsun. Səbəbini açıqlayaq: tembr fərqinə görə, misal üçün, sağdan sola doğru hərəkət edən bir obyektin çıxardığı səsin çalarlığı getdikcə dəyişəcək, beləliklə də səs çevrəsində qeyri-təbiilik yaranacaq. Arxa dinamiklər də yaxşı olar ki, eyni olsun, lakin artıq bu, o qədər də önəmli deyil. Əgər siz sabvuferi yerə qoyulan frontal akustik sistemlərə əlavə kimi alır və müsiqi dinləmək üçün istifadə etmək niyyətində deyilsinizsə, onda həmin sabvuferin əsas vəzifəsi yalnız döşəməni sarsaraq müvafiq effekt yaratmaq olacaq. Belə hallarda adətən başqa firmanın güclü və yoğun səsli sabvuferini almaq daha sərfəli olacaq. Amma əgər rəfə qoyulan sistem vasitəsilə həm də müsiqi dinləmək fikrindəsinizsə, onda frontal akustik sistemlərinizin istehsalçısının məsləhət gördüyü sabvufer alın. (Adətən istehsalçı öz malını məsləhət görür, amma bəzən istisnalar da olur.) Belə halda məsləhət görülən sabvufer ya artıq frontal sistemlərlə uyğunlaşdırılıb, ya da asan bir tənzimləmə ilə uyğunlaşdırıla bilər. Bununla belə, ortaya belə bir nöqsan da çıxacaq ki, musiqinin yaxşı səslənməsinin bahasına filmlərə baxarkən partlayış və gurultuları yetərincə güclü effektlə eşidə bilməyəcəksiniz.

Kabel və məftillər

Akustik sistemlər üçün adətən oksigensiz mis audiokabel seçilir. Frontal və mərkəzi akustik sistemlər üçün 1,5, 2-2,5, 4,0 мм2 -lıq, arxa sistemlər üçün isə 0,75, 1,0, 1,5-2,5 мм2 -lıq kabellər seçilir. Bloklararası kabellər istənilən növ rəqəmsal (HDMI/S-PDIF çıxışlı müasir mənbələr üçün) ola bilər, amma əgər sizin qurğunuz nisbətən «köhnə», misal üçün, HiFi-videomaqnitafon, CD-deka, quraşdırılmış dekoderli DVD və sair isə, onda «tülpan-tülpan» kabeli alın. Yaxşı kontakta nail olmaq üçün qızıl suyuna salınmış uclu kabelləri seçin. Kabelin üstündə ox işarəsi varsa, kabeli müvafiq qaydada qoşun ki, ox mənbədən akustik sistemə istiqaməti göstərsin. Televizov və DVD-pleyerin girişlərindən asılı olaraq sizə ya komponent, ya S-Video, ya SCART, ya da ki, HDMI-kabellər lazım olacaq. Yalnız adı çəkilən növləri tapa bilməsəniz, onda avadanlığı adi «tülpan»la qoşun. Əgər resiverdə və DVD-pleyerdə optik giriş-çıxış varsa, bu halda ən yaxşı həll optik kabeldir. Optik kabellərin daha bahalı növlərinin üstünlüyü yalnız fiziki olaraq daha möhkəm olmaqdan ibarətdir.

Belə bir bahalı mal almadan öncə biz həmin mal haqqında maksimum məlumat toplamağa çalışırıq ki, başımızdakı bu sualın cavabını tapaq: görəsən, mən artıq pul xərcləmədim ki? Razı qalacağammı? Nə deyək, təbii ki, artıq pul xərcləyəcəksiniz! Əks halda, istehsalçı və satıcı nə üçün özünü yorsunlar ki? Onlar mənfəət əldə etmək üçün işləyirlər. Lakin bu məqalədən əldə etdiyiniz məlumatlar sizə satıcı ilə söhbətləşəndə lazım olacaq, çünki həmin satıcı qarşısında məlumatlı adam görəndə başa düşəcək ki, boş reklam vədləri sizə təsir etməyəcək. Nəhayət, bu da bizim son məsləhətimiz: seçdiyiniz ev kinoteatr sistemini rəfdəki növbəti sistemlə müqayisə etməyin, onu sadəcə evinizdə təsəvvür edin. Yalnız bu halda mağazada satılan mallar arasında sizə ən uyğun olanı seçəcəksiniz.

Обзор игры: Victor Vran Ван Хельсинг, идущий по следам Diablo

В кинематографе можно встретить массу примеров клонирования фильмов. Теперь эта тенденция, похоже, захлестывает и игровую индустрию. Не стала исключением и игра Victor Vran, которая до мелочей походит на легендарную Diablo. Игрокам предстоит отправиться в опасное путешествие с главным героем, сразиться с ужасными монстрами и показать всю свою силу, уничтожая зло на своем пути. В игре нет никаких разделений на расы, классы, да и само название говорит о том, что главный герой один. Но вы можете создать свою уникальную версию главного героя, в чем помогут в этом различные костюмы и карты усиления.

Victor_game_1

Итак, город Загоровия осажден демонами, нежитью и прочими тварями. Жилые кварталы вымерли и пришли в запустение. Последним оплотом людей осталась лишь крепость в центре, где спрятались немногочисленные выжившие. В это же время в город прибывает охотник по имени Виктор Вран, разыскивающий своего друга. Став невольным свидетелем повсеместного разорения, Виктор вскоре узнает, что поиски товарища тесно переплетутся со спасением всего мира. Параллели с Diablo тоже не случайны. У игрока есть центральная база-крепость, где можно закупать оружие и всякие зелья. При этом база — это единственная локация, где вас никто не пытается убить. Вокруг нее находятся огромные городские районы, болота и кладбища, которые придется планомерно зачищать.

Victor_game_2

Всего вам дается освоить 5 видов оружия: огнестрельное, молот, меч, косу и рапиру. Одновременно носить с собой можно сразу два вида, то есть вы можете использовать некий дробовик и меч. Но одновременно их использовать нельзя. Каждое оружие обладает своей индивидуальной особенностью. Молот отлично показывает себя в битве с боссами, а коса помогает справиться с многочисленными противниками. Те, кто привык наносить точные удары, наверняка выберут рапиру, которой можно наносить критические удары по целям с высоким уровнем здоровья, или огнестрельное оружие. Коме этого, в ходе игры вам будут встречаться различные магические знаки, дающие герою определенные умения, например, изначальный символ позволит запускать во врагов огненные шары, которые наносят массовый урон. Отдельного внимания достойны специальные карты, позволяющие увеличить характеристики персонажа, прибавить ему здоровья или сил для критической атаки. Всего ячеек для карт две, что позволяет одновременно усилить сразу два показателя.

Victor_game_3

В игре Vran множество потайных помещений, некоторые из которых находятся на высокой башне, попасть на которую можно лишь при помощи прыжков. Поэтому в игре появились небольшие элементы паркура, что добавляет действиям главного героя некую изюминку. Управление осуществляется при помощи мышки и клавиатуры, однако здесь есть небольшой нюанс. Перемещать своего персонажа можно лишь при помощи кнопок A, S, D и W, а при двойном нажатии можно уклониться от атаки противника. Щелчком мышки направить своего героя в ту или иную сторону не получится.

Проходить игру можно и со своими друзьями. Всего в одну команду разработчики позволили включить до четырех персонажей. Достаточно самому создать игру, либо уже присоединиться к другим участникам. Так что корпоративный режим ждет своих героев.

Виртуальный мир прорисован достаточно хорошо, правда, иногда встречаются артефакты, но ценители жанра вряд ли обратят внимание на подобные недоработки. А вот звуковому сопровождению разработчики явно уделили минимум внимания. Качество музыкальных композиций явно не дотягивает до лучших образцов жанра.

Victor_game_4

Начав играть в Victor Vran впервые, вы явно ощутите дежавю. Что-то подобное мы уже видели, испытывали похожие ощущения… И эти чувства будут преследовать вас на протяжении всей игры. Но если постараться и абстрагироваться от них, то игра вам вполне может понравиться. Это неплохое начало для студии Haemimont Games.

Victor_game_5

  • Платформа: PC
  • Дата релиза: 24 июля 2015
  • Жанр: Action / RPG
  • Разработчик: Haemimont Games
  • Издатель: EuroVideo Medien
  • Кооперативный режим: on-line до четырех игроков
  • Официальный сайт игры: www.victorvran.com
  • Возрастные ограничения: 12+

Рекомендуемые требования к персональному компьютеру:

  • Операционная система: Windows 7 / 8 (64 bit);
  • Процессор: четырехъядерный 2,5 GHz;
  • Оперативная память: 8 Gb;
  • Видеокарта: GeForce 560 / AMD Radeon HD 5800;
  • 4 Gb свободного места на жестком диске;
  • Поддержка DirectX 11.

Augmented Reality və ya Artırılmış Reallıq nədir?

Təsəvvür edin ki, yeni ev almağa, ya da tikməyə hazırlaşırsınız. Əlbəttə ki, sizi əsas maraqlandıran suallardan biri odur ki, eviniz hazır olandan sonra onun içi necə görünəcək. Bunu əvvəlcədən yalnız interyerin dizayn layihəsində görmək olar. Daha xırda əşyaların necə yerləşdiriləcəyini isə axtıq ancaq təxmin etmək olar. Bunu sadəcə bir misal kimi çəkdik və buna bənzər misallardan çox çəkmək olar. Məsələ isə ondadır ki, artıq belə hallarda köməyə həyatımızın getdikcə böyük hissəsini tutan yeni texnologiyalar gəlir. Diqqətinizə təqdim etmək istədiyimiz AR («augmented reality», yəni «Artırılmış Reallıq») proqramları real həyatda mövcud olmayan obyektləri smartfon və ya planşetdə əks etdirib onların necə görünəcəyini rahatlıqla yoxlamağa imkan verir. AR proqramları həm əyləncə, həm təhsil, həm də biznesdə geyim, tikinti, mebel və s. kimi müxtəlif sahələri əhatə edir.

ar_9

Tarixçə

Artırılmış Reallıq ideyasına ilk dəfə Liman Frank Baumun 1901-ci ildə dərc olunan «Əsas açar» əsərində rastlanır. Həmin əsərdə insanların xarakterlərini onların alınlarından xüsusi eynək vasitəsilə oxumaq imkanı barədə bəhs olunurdu. Maraqlıdır, əsərin sonunda baş qəhrəman zarafatça deyir ki, bu xüsusi eynək zamanından «bir əsr əvvəl» yaradılıb.

ar_6

Morton Xeyliq adlı şəxs isə «virtual reallığın atası» kimi məşhurlaşıb. O, ötən əsrin 50-ci və 60-cı illərində apardığı tədqiqatlar və kəşf etdiyi ixtiralara görə bu ada layiq görülüb. 1962-ci ilin avqust ayının 28-də o, «sensorama» adı verdiyi simulyatorunu patentləşdirdi. Xeyliq bu qurğunu həm də «Təəssürat Teatrı» («Experience Theater») adlandırırdı.

Patent sənədində belə bir qeyd var: «Bugün insanların təlim və məşqlərinin məhz belə yolla keçirilməsinə tələbat getdikçə artır. Çünki bu, real riskləri və təhlükələri aradan qaldırmağa imkan verir». Patentdə virtual texnologiya təsvir edilərək, vizual obrazların maili hərəkətləri, vibrasiyalar və səs effektləri əlavə olunmuşdu.

1991-ci ildə dərc olunan «Virtual reallıq» kitabında müəllif Hovard Rxeynqold qısametrajlı filmin bir hissəsindən istifadə edərək Sensorama köməyilə Bruklin şəhərində 50-ci illərdə velosiped gəzintisini test etməyi barədə bəhs edib. Test vaxtı məkanların bu qədər detallaşdırılmış olmasına heyran qalan Rxeynqold, bu testi 40 il gecikmə ilə etdiyinə görə çox təəssüflənidiyini bildirib. Sensorama geniş bucaqlı təsvirin stereoskopik 3D rejimində göstərir, vücudun müəyyən tərəfə əyilməsini təmin edir, stereo səs ötürür, həmçinin film vaxtı külək, ya da qoxuları təcəssüm edə bilirdi. Xeyliq xəyallarını gerçəkləşdirmək və onları patentləşdirmək üçün maliyyə dəstəyi əldə edə bilmədiyinə görə Sensorama layihəsini dayandırmalı oldu. Amma həmin layihə Virtual reallıq tarixinə olduqca maraqlı hadisə kimi həkk olunub.

1968-ci ildə kompüter mütəxəssisi, Harvard professoru Ayvan Sazerlend və onun tələbəsi Bob Spraul «Damokl qılıncı» adı ilə məşhurlaşan ixtira kəşf etdilər. Bu ixtira Artırılmış Reallıq tarixində baş geyimi kimi yaradılmış ilk sistem idi. Tavana möhkəm şəkildə bərkidilmiş xüsusi eynək vasitəsilə görünüş birbaşa kompüterdən translyasiya edilirdi. Məhz həmin ixtiraya görə Sazerlendə qrafikanın atası deyirlər. 1975-ci ildə isə Miroa Kruger Videoplace adlı süni laboratoriya yaratdı.

Bir müddət sonra, 1981-ci ildə Kavouras Weather şirkətində işləyən Dan Reytan dünya xəritəsi üzərinə çoxsaylı hava radar şəkillərini yerləşdirib televiziya hava proqnozu verilişlərinə ilk AR texnologiyası gətirən şəxs oldu. Növbəti addımlar 90-cı illərdə atıldı. Məhz o vaxt Tom Kodellin sayəsində «arıtırılmış reallıq» termini qəbul olundu. Avstraliyalı Culi Martin isə televiziyayla virtual reallığı birləşdirməyə nail oldu. O, rəqqas və akrobatlara real vaxt rejimində vücudla virtual obyektləri idarə etmək imkanı yaradan «artırılmış reallığın teatral təsviri» layihəsini hazırladı. Layihə Avstraliya İncəsənət Şurasının dəstəyi ilə yaradılmışdı. Akrobatlar virtual obyekt və ətraf mühit daxilində sanki su altında kimi görünürdülər. Qurğu Silicon qrafika kompüterləri və Polhemus sensor sistemindən istifadə edilərək yaradılmışdı.

1997-ci ildə T. Azuma Ronald tibb, istehsal, elm, sənaye və əyləncə sahələrində Artırılmış Reallıqdan istifadə üsullarına həsr olunmuş tədqiqatını dərc etdi. Həmin araşdırma ilə bu keçiddə ətraflı tanış ola bilərsiniz: http://www.cs.unc.edu/~azuma/ARpresence.pdf

2000-ci ildə Xirokazu Kato ARToolKit proqram təminatının kitabxanasını yaradaraq artıq real həyatı virtual qrafika ilə birləşdirməyə nail olmuşdu. Bu proqrama kamera təsvirinə kompüter qrafikasını yerləşdirməyə imkan yaradan tanıma sistemi əlavə olunmuşdu. Eyni ildə Xirokazu Katonun kəşfi ilə paralel Brüs Tomas ARQuake adlı ilk mobil Artırılmış Reallıq oyununu yaratdı. Bu oyunun təqdimatı Daşınan Kompüterlərin Beynəlxalq Simpoziumunda həyata keçirildi. Beləliklə, artıq mobil AR texnologiyasına da start verildi. Bu texnologiyanın kütləvi şəkildə tətbiq olunması ilk dəfə 2008-ci ildə HTC Dream smartfonu üzərində təqdim olunan Wikitude AR Travel Guide proqramı ilə baş verdi. Texnologiya Google və Microsoft kimi nəhəng şirkətlərin də diqqətindən yan keçmədi. Belə ki, 2012-ci ildə proqramçılar sammitində Google şirkəti təntənəli surətdə Google Glass eynəklərini (video: https://www.youtube.com/watch?v=D7TB8b2t3QE), 2015-ci ilin əvvəlində isə bu dəfə Microsoft korporasiyası ictimaiyyətə Holographic kompüter platformasını və HoloLens eynəyini təqdim etdi. Lakin onu da qeyd edək ki, bu qurğular indiyədək kütləvi şəkildə istifadə olunmağa başlamayıb.

Texnologiya

AR texnologiyası insanın təbii olaraq qavradığı reallığı əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirməyə imkan verir. Şüur və qavrama qabiliyyətinin belə genişlənməsi rəqəmsal informasiyanın real dünyaya daşınması hesabına əldə edilir. Artırılmış reallığın formalaşması prosesi smartfonun, veb-kameranın və ya video-siqnal yarada bilən başqa qurğu kamerası vasitəsilə baş verir. Xüsusi proqramla şəkil lazımi virtual obyektə çevirə bilir. AR-texnologiyanın elementləri kimi meydana video, audio, 3D-model və mətn məzmunu çıxır.

ar_10

Artırılmış Reallıq texnologiyası ilə virtual reallıq arasındakı əsas fərq real həyatla kompüterin yaratdığı informasiya arasındakı nisbətdədir. Virtual reallıq real həyatı tamamilə udmağa çalışır, Artırılmış Reallıq isə sadəcə həyatda baş verən hadisələrin çərçivəsini genişləndirir.

Artırılmış Reallıq vasitəsilə ətraf mühit haqqında lazımi məlumatlar əldə etmək imkanı yaradan bir çox proqramlar, o cümlədən, Artırılmış Reallıq bələdçiləri, müxtəlif xidmətlər üçün ixtisaslaşdırılmış proqramlar və s. mövcuddur. Artırılmış Reallıq texnologiyasının yayılması, bu texnologiyanın daha çox rəğbət qazanması böyük ölçüdə smartfon və planşet platformalarının hesablama gücü, tənzimçilər dəstinin genişliyi, habelə kamera qurğularında istənilən rəqəmsal məzmunun real vaxtda yaradılması imkanı ilə bağlıdır.

Proqramlar

Artırılmış reallığın açarı proqram təminatıdır. Artırılmış Reallıq məzmunları D’Fyuzion, Unifye və ya FLARToolKit kimi xüsusi 3D Artırılmış Reallıq proqramlarında hazırlanır. Bu proqramlar multiplikasiyanı və ya rəqəmsal məzmunu kompüter vasitəsilə real dünyaya bağlamağa imkan yaradır.

Artırılmış Reallığı sınaqdan keçirmək üçün xüsusi proqram və ya bələdçinin (brauzerin) proqram genişlənməsi yüklənməlidir. Kompüter üçün AR proqramlarının əksəriyyəti Flash və ya Shockwave üzərində yaradılmışdır və informasiyanı kompüterə ötürmək üçün veb-kamera proqramı tələb edir. AR hədəfi (yəni, skan ediləcək məkan) isə xüsusi ştrixkodla və ya sadə həndəsi formada göstərilə bilər. Kompüterin AR proqramı və ya bələdçinin (brauzerin) proqram genişlənməsi hədəfdə yerləşən rəqəmsal informasiyanı oxuyarkən Artırılmış Reallıq üçün yazılmış xüsusi əməliyyat emalı başlayır. AR proqramları vasitəsilə istifadəçinin yerini, habelə onun kompasını və qurğusunun səmtləşdirilməsini dəqiq sazlamaq üçün qlobal yerləşmə sisteminin (GPS) aktivləşdirilməsi tələb olunur. Mürəkkəb AR proqramları, məsələn, orduda istifadə edilən AR proqramları üçün əlavə olaraq obyekt və hərəkət təyinetmə sensorları da tələb oluna bilər.

Artırılmış Reallıq proqramları aşağıdakı sahələrdə istifadə edilə bilər:

— Hava proqnozu verilişlərində istifadə olunan hərəkətli xəritələr;

— Avtomobilin ön şüşəsində naviqasiyanın nümayiş edilməsi;

— Müxtəlif mürəkkəb məsələlər üçün istifadə olunan vizual nümayiş və audio təlimat;

— İndiki zamandakı ətraf mühitə uyğunlaşdırılan keçmişdə baş vermiş hadisələrin təsviri;

— Real zamanda baş verən hadisələrin pilot dəbilqəsində əks olunması;

— Məhsul haqqında informasiya daşıyan və ya onun yerləşdirilməsi üçün xüsusi mobil marketinq;

— Real həyatın rəqəmsal elementlərlə artırılmış videooyunları;

— Veb-kamera vasitəsilə geyimin əyində baxılıb birbaşa onlayn satın alınması;

— Mebelin evdə və yaxud ofislərdə necə görünəcəyinə baxılması;

— Telefonu yer və ya obyekt üzərində tutub onun barəsində məlumatın əldə edilməsi;

— Məhsulun 360 dərəcə panorama görünüşü və s.

Bu üstün texnologiya imkanlarından yararlanmaq üçün diqqətinizə milyonlarla insanın istifadə etdiyi proqram təminatları barədə məlumat təqdim edirik:

1. Layar (Android, iOS) — Pulsuz

layar_1

«İnteraktiv çap» sahəsində lider sayılan Layar proqramı istifadəçilərə bir çox mənbələrin (plakat, jurnal səhifələri, müxtəlif reklam elanları, məhsulların QR-kodları) içində yazılmış rəqəmsal məzmunu oxumağa imkan verir. Belə rəqəmsal məzmunlar müxtəlif məlumatları, o cümlədən, film treylerlərini, məhsulların endirim kodlarını, video-reklam, veb-sayt, səhifə və ya plakatların alternativ versiyalarını əhatə edə bilər. Proqram həmçinin yaxınlıqda yerləşən müəssisə, restoran, bankomat, buna bənzər digər məkanların, eləcə də keçirilən tədbirlərin yerini aşkar etmək imkanını yaradır. Layar proqramından yararlanıb tanış ola biləcəyiniz nümunələrin siyahısını burada görə bilərsiniz: https://www.layar.com/features/inspiration/case-studies/

Şirkətlər bu siyahıya öz məlumatlarını əlavə etmək üçün aylıq üzvlüq haqqı ödəyir istifadəçilərinə AR texnologiya əsasında yaratdıqları yeniliklərini təqdim edə bilər: https://www.layar.com/pricing/

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.layar

iOS: https://itunes.apple.com/us/app/layar-augmented-reality/id334404207

2. Aurasma (Android, iOS) — Pulsuz

Aurasma 1

Aurasma Artırılmış Reallıq proqramları sırasında bir çox çap materialları, məhsul qabları və digər daşıyıcılarda yerləşdirilmiş məlumatları (bunlara «Aura» deyilir) oxuyub izləmək üçün hazırlanmış proqramdır. Proqramın üstün xüsusiyyətlərindən biri isə şəkil və videonuzdan, ya da qabaqcadan hazırlanmış «Aura»ların onlayn kitabxanasından istifadə edərək şəxsi məzmun yaratmaq imkanıdır. Beləliklə, öz Aura effektinizi və istədiyiniz təsviri seçərək asanlıqla öz məzmununuzu yaradıb dostlarınız və digər Aurasma istifadəçiləri ilə bölüşə bilərsiniz.

Aurasma istifadəçiləri tərəfindən yüklənmiş ən məşhur auraların əksəriyyəti video-ismarıc açıqcaların göndərilməsi, xəzinə axtarışı oyunlarında gizli köməklərin ötürülməsi, eləcə də küçənizə 3D dinozavrların əlavə edilməsi kimi maraqlı məzmunlardan ibarətdir.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.aurasma.aurasma

iOS: https://itunes.apple.com/en/app/aurasma/id432526396

3. Mybrana (Android, iOS) — pulsuz

Mybrana 1

Mybrana Artırılmış Reallıqdan istifadə edərək çılğın yaradıcılıq dünyası yaratmaq üçün qurulmuş sosial şəbəkədir. İstifadəçilər insanlara və məkanlara real vaxt rejimində vizual effektlər əlavə edərək hazırladıqları foto və ya videoları Snapchat, Vine, 9GAG, Instagram, Twitter və Facebook şəbəkələrində dostlarına göstərə bilirlər. Yaratdığınız bu gülməli məzmunları həmçinin smartfon ekranında da real vaxt rejimində vizuallaşdırmaq olar. Hazırladığınız videolar uğurlu çıxarsa izləyicilərin dayanmaq bilməyən gülüşünə səbəb olub hətta viral İnternet məzmununa çevrilə bilər.

https://lh3.ggpht.com/awL0OzxH1qmbmv0COYWLXhNd4O2ZIK4CV-orOJN3BGto9SZGcMDrr0Wo_zN0-mCyEvI=h900-rw

Mybrana ilə:

— Çılğın məzəli dünya yaradın;

— Mybrana əlavəsi ilə şəkil və ya qısa videonu dostlarınızla bölüşün;

— Limitsiz 3D Branas (maraqlı etiketlər) yararlanın.

Əgər özünüzü yaradıcı insan hesab edirsinizsə, onda Mybrana sizin üçün yaradılmış proqramdır! Proqram sizin ən yaradıcı xüsusiyyətlərinizi və yumor hissinizi yoxmalağa, qeyri-adi təəssüratlar yaratmağa dəvət edir.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mybrana.mybrana3d

iOS: https://itunes.apple.com/us/app/mybrana-app-augmented-reality/id915359371

4. Google Goggles (Android) — Pulsuz

Google Goggles 2

Google Goggles proqramı kamera köməyilə axtarış aparmaq imkanı yaradır. Belə ki, əgər siz hər hansı şəkil, istiqamətləndirici işarə, ştrixkod, QR-kod, eləcə də məhsul, ya da məşhur təsvirə mobil telefonun kamerasını tutdursanız, Goggles dərhal həmin şey haqqında ətraflı məlumat axtarmağa başlayacaq və tapan kimi sizə təqdim edəcək.

Goggles ingilis, fransız, italyan, alman, ispan, portuqal, rus və türk dilində mətni oxuyyub onu başqa dillərə də tərcümə etməkdə köməkçiniz ola bilər. Proqram həmçinin ştrixkod/QR-kod skaneri kimi də işləyir.

Proqramın imkanları:

— Ştrixkodu və ya QR-kodu skan edib məhsul barədə məlumat əldə edir;

— Məşhur məkanları tanıya bilir;

— Şəkildəki xarici dildə olan mətni tərcümə edə bilir;

— Vizit kartını və ya QR-kodu skan edərək məlumatı yadda saxlayır;

— Optical Character Recognition (OCR) vasitəsilə mətni skan edə bilir;

— Sənət əsərlərini, kitabları, DVD, CD və müxtəlif 2D təsvirləri tanıya bilir;

— Sudoku pazzllarını həll edə bilir;

— Seçdiyinizə oxşar məhsullar tapa bilir və s.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.apps.unveil

5. Field Trip (Android, iOS) — Pulsuz

Field Trip 1

Field Trip sizin ətrafınızdakı gözəl, naməlum, bənzəri olmayan məkanlar haqqında məlumat kitabçanızdır. Proqram arxa planda işləyir. Hər hansı maraqlı yerə yaxınlaşanda bu proqram sizə xəritə üzərində həmin yer haqqında məlumat təqdim edir. Bunun üçün heç bir toxunma tələb olunmur. Üstəlik, əgər siz qulaqlıq və ya Bluetooth işlədirsinizsə, proqram həmin məlumatı səsli təqdim edə bilər.

Proqram sadəcə müxtəlif yerlərin tarixi və xüsusiyyətləri barədə məlumat verməklə kifayətlənmir, eləcə də maraqlı vaxt keçirmək, yemək, ya da alış-veriş etmək üçün ən uyğun yerləri təklif edə bilir. Əvvəlcə sizi maraqlandıran kateqoriyanı seçmək lazımdır. Bundan sonra siz şəhərdə gəzdikçə seçdiyiniz sahə üzrə məlumatlar telefonunuzda avtomatik olaraq pop-up pəncərələrdə qarşınıza çıxacaq. Qeyd edək ki, proqramın tarix ekspertləri sizə bəzi yerlər haqqında gözləmədiyiniz qədər maraqlı, bilinməyən məlumatlar təqdim edirlər. Xaricə səyahət edərkən bilmədən ötüb keçdiyiniz yerlərin tarixi barədə bir çox faktları bu proqramdan rahatlıqla əldə edə bilərsiniz, odur ki, bu fürsəti qaçırmayın.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.nianticproject.scout

iOS: https://itunes.apple.com/us/app/field-trip/id567841460

6. iOnRoad (Android, iOS) — Pullu və pulsuz versiya

iOnRoad 2

iOnRoad müasir smartfonların imkanlarından real vaxt rejimində istifadə edərək sizə avtomobil idarə etməkdə kömək edir. Proqram smartfonun əsas kamerası, GPS və tənzimçilərindən istifadə edib sürücüyə onu yolda gözləyən müxtəlif təhlükələr barədə xəbərdar edir. Vizual radar sürücünün cari sürətini hesablayıb tənzimçilər vasitəsilə sürücünün qarşısına çıxacaq obyektləri real vaxt rejimində xəritədə təqdim edir. Əgər real qəza təhlükəsi yaranarsa, sürücü dərhal səsli həyəcan siqnalı ilə xəbərdarlıq alıb əyləci vaxtında işə salmaq imkanı qazanır.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.picitup.iOnRoad

iOS: https://itunes.apple.com/us/app/ionroad-augmented-reality/id569507817

7. Star Walk (Android, iOS) — Pullu və pulsuz versiya

Star Walk 1

Star Walk Artırılmış Reallıq proqramı qurğu tənzimçilərindən və olduğunuz yer haqqında bildiklərinizdən faydalanaraq sizə göy üzü haqqında geniş məlumat təqdim edə bilir. Smartfonu göyə doğru tutanda Ulduz Gəzintisi adlanan bu proqram sizə başınızın üstündə yerləşən ulduz bürcləri, planetlər və digər səma cisimlərinin şəkillərini sizə real vaxt rejimində təqdim edəcək. Əgər hər hansı planeti, ya da başqa səma cismini daha detallı görmək istəyirsəniz, proqram bunu da yerinə yetirəcək. Üstəlik, proqramın «zaman maşını» xüsusiyyətdən istifadə edib səmanın keçmiş və ya gələcək vəziyyətini də müşahidə edə bilərsiniz.
Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.vitotechnology.StarWalk2Free

iOS: https://itunes.apple.com/app/id295430577

8. Snapshop (iOS) — Pulsuz

Snapshop 1

Snapshop otağınızda mebelin necə yerləşəcəyini təsvir edən Artırılmış Reallıq proramıdır. Proqram sizin iPhone və ya iPad foto-kameranızdan və hədəf kimi rulon şəkildən istifadə edərək IKEA, Crate & Barrel, Pirs 1 və başqa markaların müxtəlif mebel çeşidlərini gözdən keçirmək üçün imkan yaradır. İstifadəçilər məhsulun digər xüsusiyyətlərindən də yararlana bilərlər. Belə ki, proqramın yaratdığı önbaxış təsvirləri hafizədə saxlayıb elektron poçt vasitəsilə dostlara göstərmək, eləcə də seçdiyiniz mebellər haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək, ya da birbaşa almaq üçün satıcının veb-saytına göndərmək olar.

iOS: https://itunes.apple.com/ca/app/snapshop-showroom/id373144101

9. Ingress (Android, iOS) — Pulsuz

Ingress 1

Ingress AR texnologiyalı geniş miqyaslı, bir neçə istifadəçinin bir yerdə oynaya biləcəkləri oyunudur. Oyun meydançası real dünyadır. Niantic Labs Google tərəfindən hazırlanmış Ingress oyunu çərçivəsində istifadəçilər sirli enerji mənbəinə nəzarət edə bilmək uğrunda mübarizə aparan gizli cəmiyyətlərdən birinin üzvü rolunda çıxış edirlər. Oyunçular öz qurğularını alıb sistem tərəfindən təyin olunan real yerdə toplaşıb «XM» yığmalı, binalar və ya başqa oriyentirlərin ətrafında yerləşən portallar üzərində nəzarət qurmalıdırlar. Ətrafınızı araşdırmağa başlamadan əvvəl üzv olduğunuz cəmiyyətin bayrağını asmalısınız.

Oyunun süjet xətti tapmacalarla dolu, olduqca mürəkkəb və dolaşıqdır. Yeniliklər, tədbirlər və s. bu və ya digər cəmiyyətin uğurundan asılıdır. Oyunda iştirak edən personajların və yer alan əşyaların bir neçə tarixi variantları var. Qeyd etdiyimiz məlumatlarla yanaşı www.nianticproject.com saytında hər həftə yeniləmələrin xüsusi passkodları dərc edilir. Oyunu yalnız dərindən araşdırdıqdan sonra anlamaq və sevmək mümkündür.

İstifadəçi rəylərinə görə oyunun bir başqa üstünlüyü də ondan ibarətdir ki, onlar oynamaq üçün çoxdandır getmədikləri yerlərə getməyə məcbur olub, beləliklə, həm oynamaq, həm də sağlamlığı möhkəmləndirən gəzintiyə çıxa biliblər. Görünür, məhz buna görə də Ingress real həyata inteqrasiya edilmiş ən çox rəğbət qazanan Artırılmış Reallıq oyunlarından biridir.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.nianticproject.ingress

iOS: https://itunes.apple.com/us/app/ingress/id576505181

10. Anatomy 4D (Android, iOS) — pulsuz

Anatomy 1

Artırılmış Reallıq pionerlərindən biri sayılan DAQRI insan bədənində virtual ekskursiya keçirən 4D Anatomiya proqramıdır. Hədəf təsviri çap edin, düz səthin üzərinə yerləşdirib proqramı işə salın və kameranı hədəfə tutdurun. Proqram insan bədənini və orqanlarını sizə 3D kompüter qrafikası formatında göstərəcək. Bu vaxt miqyası artırmaq və ya azaltmaq, baxış bucağını dəyişmək, bədənin skeletini, limfatik və ya tənəffüs sistemini ayrılıqda görmək olar. Proqramda insan ürəyinin 3D modelinin təqdim olunması yaxın gələcəkdə gözlənilir.

Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.daqri.d4DAnatomy

iOS: https://itunes.apple.com/az/app/anatomy-4d/id555741707

Azərbaycanda AR inkişafı

Azərbaycanda AR texnologiyası inkişafı təxminən 2010-cu ildən etibarən yayılmağa və inkişaf etməyə başlayıb. Son bir neçə il ərzində İDRAK, Azercell, Bakcell və digər şirkətlər hər il keçirilən BakuTel sərgisində ziyarətçiləri Artırılmış Reallıq texnologiyası əsasında qurulan müxtəlif proqramlarla tanış edib.

Bakcell mobil operatoru BakuTel 2012 sərgisi çərçivəsində Qualcomm şirkəti ilə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayaraq yerli proqramçılar üçün Artırılmış Reallıq mövzusunda bir neçə təlim həyata keçirib. Bu təlimlərin sayəsində yerli AR proqramçıların sayı dəfələrlə artıb.

Bunlardan biri də indiyədək 10-a yaxın AR proqramı hazırlayan yerli CustomAR şirkətidir. Azərbaycanda bu sahənin inkişaf tarixini sizə həmin şirkətin timsalında təqdim etmək istəyirik. Müsahibimiz şirkətin icraçı direktoru Fərid Yusifoğlu 2009-cu ildə Azerbaycanın ilk mobil oyununu hazırlayan «AYLEX» şirkətində konsept menecer vəzifesində işləyirdi. Artırılmış Reallıq texnologiyası ilə elə o vaxt tanış olub və elə o vaxtdan inanıb ki, AR texnologiyası gələcəkdə böyük uğur qazanacaq.

https://www.facebook.com/customarllc

FARID

— Fərid, zəhmət olmasa şirkətiniz barədə məlumat verərdiniz.

— «AYLEX» şirkəti fəaliyyətini 2010-cu ildə dayandırdıqdan sonra mən qardaşım Arazla birlikdə TheFatBrain şirkətini qurub bu sahədəki fəaliyyətimə davam etdim. O vaxt mobil telefonların əməliyyat sistemləri, texniki göstəriciləri və sensorları kifayət qədər güclü olmadığına görə biz işimizi yalnız veb bazasında həyata keçirmək məcburiyyətində qalmışdıq. Ətrafımda mobil proqramlaşdırma biliyi olan mütəxəssislər yox idi. Elə o vaxt Azercell şirkətinin mütəxəssisi Ramin Orucovla tanış oldum və o, bəzi layihələrimizi inkişaf etdirməkdə bizə köməklik göstərdi. Bundan sonra işimdə təxminən 2 illik bir fasilə yarandı, amma sonra mən araşdırmalarımı davam etdirməyə yenidən qərar verdim. Nəhayət, 2013-cü ildə fəaliyyətimizi bərpa etdik. Komandaya Rüstəm Ağayev daxil oldu, beləliklə, komandamızda artıq 3 nəfər var idi. Birgə səylərimizlə ciddi bir layihənin təqdimatını hazırladıq. 2014-cü ildə Bakcell ve Qualcomm şirkətləri tərəfindən hazırlanmış AR Workshop çərçivəsində Kamran Qurbanlı ilə tanış olduq. Bugün o, şirkətin baş proqramçı vəzifəsini icra edir və həqiqətən komandamızın proqramçı lokomotividir. Bu yaxınlarda bizə daha 2 yeni proqramçı qoşulduqdan sonra mən artıq inanıram ki, komandanın hazırdır. CustomAR şirkəti qarşısına böyük nailiyyətlər əldə etmək məqsədini qoyduğu üçün bir müddət sonra HAplus şirkətlər qrupuna daxil oldu. Bakutel 2014 sərgisində şirkətin artıq öz müstəqil stendi vardı. Üstəlik, mən komandamla birlikdə Azercell-in sərgidəki stendi üçün AR layihələri də hazırlamışdıq. AR texnologiyasi ilə yanaşı, komandamız Virtual Realliq (VR) eynəkləri olan Oculus Rift üçün ilk yerli «Səma Ovçuları» təyyarə döyüş oyununu hazırlamağa başladı. Oyun bu ilin sonunda Steam serverində pulsuz istifadəyə veriləcək.

Onu da qeyd edim ki, bu ilin avqust ayından etibarən şirkətimiz Kanada investorları tərəfindən maliyyələşdirilməyə başladıqdan sonra fəaliyyətimizi bu ölkəyə də yaymışıq. Hal-hazırda şirkətimiz 10 nəfərdən ibarətdir. Bu ilin sonunda ABŞ və Kanadada keçirilən sərgilərdə iştirak etmək planlarımız var. Bundan əlavə, Bakutel 2015 sərgisinə təqdim etməyə hazırlaşdığımız yeniliklərimiz var. Böyük maraq və izləyici kütləsi toplamaq üçün əlimizdən gələni edirik. Sizi inandıra bilərəm ki, bu yeniliyimiz kimi texnoloji şou Azərbaycanda hələ olmayıb. Bu gün Azercell, Sinam, Iteca Azərbaycan, PAŞA Sığorta, Samsung Azərbaycan, Kristal Abşeron, Yüksək Texnologiyalar Parkı ve ASAN Xidmət kimi nəhəng şirkətlərlə gördüyümüz birgə iş üçün böyuk qürur hissi duyuruq. Bu yaxınlarda SİNAM şirkəti və GoMap xəritəsi bazasında ilk nəhəng AR layihəsi işıq üzü görəcək. Xatırladım ki, belə bir layihənin dünyada yalnız bir alternativi var.

-Bizə məlumdur ki, qeyd etdiyiniz layihələrlə yanaşı sizin başqa kommersiya yönümlü proqramlarınız da mövcuddur və onlar artıq öz istifadəçilərinə təhvil verilib. Bu layihələr barədə sizdən qısa məlumat almaq istərdik.

— Bəli, bugünə kimi bir sıra şirkətlər üçün uğurlu AR layihələr hazırlamışıq. Onlar barədə sizə məmnuniyyətlə məlumat verməyə hazıram.

İlk növbədə, Azercell GR haqqında: bu, Bakutel 2014 çərçivəsində Azercell şirkəti üçün hazırladığımız iki layihədən biridir. Layihənin məzmunu və məqsədi Azercell şirkətinin stendinə yaxınlaşdıqda interaktiv posterdən ətraflı məlumat almaq imkanının yaradılması idi. Bunun üçün interaktiv poster və xüsusi proqram hazırladıq. Poster proqram vasitəsilə aktiv vəziyyətə gətirilərək sərgini ziyarətçilərinə video məlumat təqdim edirdi. Beləliklə, ziyarətçilər kiminsə köməyinə ehtiyac olmadan stend haqqında məlumat alırdılar.

Bildiyiniz kimi, Artırılmış Reallıq sərhədsiz yaradıcılıq gücü tələb edən texnologiyadır. Biz də öz növbəmizdə bunu nəzərə alıb interaktiv basketbol oyunu hazırladıq. Azercell Basketball GR adı ilə təqdim olunan layihə Bakutel 2014 çərcivəsində Azercell şirkəti üçün hazırladığımız 2-ci layihə idi. Xüsusi dizayn sayəsində poster basketbol lövhəsini xatırladırdı. Əsas işi isə hazırladığımız xüsusi tətbiq görürdü. İnteraktiv oyun poster üzərində başlayıb istifadəçiyə virtual basketbol səbəti göstərirdi. Oyun iştirakçısı virtual topu həmin virtual səbətin içinə atmalı idi. AR texnologiyası sayəsində biz bu oyun proqramını bir addım daha irəli aparıb sərrast atışları topun atıldığı məsafədən asılı olaraq iki xallıq və üç xallıq olaraq təsnifləndirə bildik.

https://play.google.com/store/apps/developer?id=HAplus+GC

Tikinti bumu yaşayan bir ölkədə tikinti şirkətləri üçün xüsusi bir layihə hazırlamamaq, əlbəttə ki, mümkün olmazdı. Yaratdığımız Kristal Abşeron AR kataloq adlı xüsusi AR proqramı vasitəsilə smartfonu kataloqa yaxınlaşdırdıqda ekranda tikiləcək binanin 3D modelini görmək olur. Bu vaxt istifadəçi həm də mərtəbələri və hər mərtəbədə olan mənzillərin sahələri haqqında interaktiv şəkildə təqdim olunan məlumatı görə bilir. Proqram şirkətin alıcı ilə həm satış mərkəzlərində, hem də evlərdə interaktiv təmas yaratmasına kömək edir. Layihənin əsas üstünlükərindən biri də odur ki o, böyük xərc tələb edən fiziki maketləri əvəz edə biləcək interaktiv maket kimi hazırlanıb satış mərkəzlərində yerləşdirilə bilər.

HAPLUS / REAL ESTATE AUGMENTED REALITY / PRESENTATION from Motion Park on Vimeo.

ASAN Xidmət, Bərdə proqramı bizim şəxsən ölkə prezidentinə təqdim etdiyimiz 2-ci layihəmizdir. AR texnologiyası əsasında hazırlanmış proqram istifadəçilərə ASAN Xidmət bölmələri haqqında dəqiq məlumat çatdırmaq üçün nəzərdə tutulub.

Nəyahət, DINOPARK layihəsi haqqında. Samsung şirkətinin Azərbaycan nümayəndəliyi ilə tərəfdaşlıq əsasında hazırlanan bu AR layihəsi ən böyük layihələrimizdən biridir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi üçün nəzərdə tutulmuş layihə məktəbəqədər təhsil sistemində yeni bir cığır açıb. Sadə kitab məlumatlarını interaktiv 3D animasiyalarına çevirən AR proqramı sayəsində uşaqlar kağız üzərində çap olunmuş şəkilləri canlandırılmış olaraq izləyə bilirlər. Pilot layihə kimi həyata keçirilən DINOPARK Yur dövründə yaşayan dinozavrları kitab səhifələrindən canlandırıb göstərir. Bundan əlavə canlandırılan hər dinozavr növü haqqında uşaqlara Azerbaycan dilində səsli məlumat verilir.

VBC — Virtual Biznes Kart

The Fat Brain şirkətinin novbəti məhsulu — Virtual B-Card. Siz öz biznes kartınızla insanlara kim olduğunuzu daha dolğun və daha dinamik şəkildə bildirə biləcəksiniz!!! Artıq statikaya yox deməyin vaxtıdır!!!

Posted by Custom AR on Friday, September 3, 2010

Mənbə: Wikipedia.org, ARnext.ru, gadirdavudov.wordpress.com, tomsguide.com

Новые решения для операторов связи ждут участников Cisco Connect — 2015 в Москве

В течение всей московской конференции Cisco Connect, которая пройдет с 17 по 18 ноября 2015 года в московском Центре международной торговли, в «Конгресс-зале 3» будет работать поток «Решения для операторов связи». Участники форума получат подробную информацию о новейшем оборудовании Cisco, ориентированном на построение масштабируемых и высокоскоростных сетей проводных и беспроводных операторов связи, а также о комплексе аппаратных и программных средств, реализующих архитектуры Software Defined Network (SDN) и Network Function Virtualization (NFV).

В первый день конференции будут рассмотрены технические возможности платформы ASR 9000 и линейки магистральных маршрутизаторов Cisco NCS и рассказано о новых моделях данных серий и планах их дальнейшего развития. Затем специалисты Cisco проинформируют о миграции известных сетевых операционных систем Cisco IOS XR и XE на стандартные x86-сервера в виде виртуальных машин, не уступающих по большинству параметров их классическим реализациям. Будут продемонстрированы моделирование шаблонов услуг с помощью YANG-нотации (позволяет упростить и автоматизировать управление сетевым оборудованием и сервисами) и система Cisco NSO в роли оркестратора, применяющего эти шаблоны к конфигурациям реального сетевого оборудования.

cisco ASR 9000

На следующий день речь пойдет о внедрении отдельных элементов архитектуры SDN в сетях операторов связи. Будет продемонстрирована настройка платформы ASR 9000 на базе ПО IOS-XR, в том числе конфигурация взаимодействия с контроллером, оркестратором и SDN-приложениями. Отдельные сессии будут посвящены использованию технологии Segment Routing и программной платформы Cisco WAN Automation Engine в роли SDN-контроллера с набором приложений. Участники смогут ознакомиться с реальными примерами применения и обсудить перспективы их дальнейшего развития.

Специалисты Cisco расскажут также об архитектуре решений Cisco Virtual Topology System (VTS, позволяет объединять разнообразные компоненты обработки абонентского трафика в произвольные виртуальные топологии, последовательности услуг) и Cisco Virtual Managed Serviсes (vMS, дает операторам возможность в минимальные сроки начать предоставление новых абонентских сервисов с использованием виртуальных NFV-компонент). В заключение будут даны рекомендации по построению сетей Carrier Ethernet и Mobile Backhaul, позволяющих получить самоуправляемую, автоматически разворачиваемую транспортную архитектуру со встроенной защитой от аварий и возможностью гибко управлять трафиком.

Во второй день работы потока в зале «Урал» пройдут отдельные сессии, посвященные виртуализации функций мобильной опорной сети и услуге Wi-Fi Calling в сетях операторов мобильной связи. Слушатели получат подробную информацию об используемых механизмах и подходах к динамическому изменению производительности узлов Virtualized Packet Core (VPC). Специалисты Cisco расскажут также, почему услуга Wi-Fi Calling вызвала неподдельный интерес со стороны крупных сотовых операторов США (AT&T, T-Mobile US и Verizon Wireless) и Великобритании (Everything Everywhere).

Напоминаем, что зарегистрироваться для участия в Cisco Connect можно на сайте www.cisco.com/web/RU/cisco-connect/index.html?POSITION=pressrelease&COUNTRY_SITE=ru&CAMPAIGN=fy16_ciscoconnectru&CREATIVE=&REFERRING_SITE=newsletter. Для участников образовательной программы Cisco Expo Learning Club действуют специальные условия.

JABRA speak 810: лёгкая конференц-связь для успешного бизнеса

Компания Jabra, мировой лидер в области разработки телефонных гарнитур для различных сегментов рынка: call-центров, офисов, мобильной телефонии и развлечений, объявляет о выходе нового профессионального офисного спикерфона Speak 810 в рамках популярной серии Speak. Новинка создана для организации совместной работы до 15 сотрудников в одной переговорной комнате и устранения проблем в эффективной бизнес-коммуникации: качество передаваемой речи и удобство подключения позволят сосредоточиться на актуальных делах во время переговоров и не думать о техническом решении для качественной конференц-связи.

Jabra810_1

Продолжая заданные более компактными моделями Speak 410 и Speak 510 стандарты качества и эргономики, новая модель гарантирует ещё более громкий звук при чистой передаче речи. Спикерфон Jabra Speak 810 поддерживает соединение с любыми смартфонами или устройствами связи, а также коммуникационными платформами. Для этого новинка оснащена сразу тремя вариантами подключения: по USB, по стандартному аудио-кабелю 3,5 мм и по протоколу Bluetooth. Отдельный вход USB позволит также подключить любое мобильное устройство на зарядку во время переговоров. Доступно также быстрое сопряжение с Android-смартфонами благодаря технологии NFC (Near Field Communications).
«Предыдущий спикерфон серии Speak был очень тепло встречен коллегами в России, для многих он стал незаменимым инструментом в повседневной работе: эргономика, портативность и качество передачи речи этого продукта просто поражают. Но очень часто мы получали от наших коллег запросы на такое же удобное решение для офиса, когда для переговоров требуется больше громкости, лучшее шумоподавление и более чувствительный микрофон, которого хватало бы для передачи речи большого количества человек. Теперь мы представляем Speak 810, способный удовлетворить всем этим потребностям, и сделать конференц-связь в офисе не только качественно, но и максимально удобной», — говорит Галина Карлсон, региональный директор Jabra в России, СНГ и странах Балтии.
По статистике, до 15 % времени каждой деловой встречи с конференц-связью тратится на подключение и настройку различных устройств. Jabra Speak 810 даёт возможность сразу после звонка перейти к рабочим моментам и не обращать внимание на техническое сопровождение. Кроме того, данные научных исследований в области здравоохранения и безопасности слуха позволили сделать устройство максимально комфортным для переговоров до 15 человек одновременно в помещении до 100 м2. Такие впечатляющие возможности стали доступны благодаря мощным встроенным динамикам, а также уникальной разработке компании Jabra — интеллектуальному направленному микрофону ZoomTalk™, который фокусируется на голосе человека и позволяет слышать только то, что имеет значение. Весь посторонний шум при этом будет отфильтрован и останется «за кадром», не мешая эффективной коммуникации.

Jabra810_2

Как и практически все решения компании Jabra, новый спикерфон является максимально подходящим устройством для унифицированных коммуникаций (UC). Всё больше компаний предпочитают инвестировать именно в устройства, повышающие мобильность их сотрудников и расширяющие коммуникационные возможности, и с такими инструментами, как Speak 810, эти вложения быстро покажут свою эффективность. Новинка поможет организовать качественную связь для целой группы человек в офисе и сделает формат конференц-коллов более удобным и доступным. Ещё один важный аргумент в пользу универсальности — поддерживаются самые востребованные на рынке решения для унифицированных коммуникаций от таких партнёров Jabra, как Cisco, Avaya, Microsoft и др.
Рекомендованная розничная стоимость Jabra Speak 810 — 599 евро.

9-я Азербайджанская Международная Выставка «Карьера» открывает свои двери для IT-специалистов

С 9 по 11 октября в Баку Экспо Центре пройдет 9-я Азербайджанская Международная Выставка «Карьера» — уникальная специализированная платформа, предоставляющая возможность непосредственного трудоустройства. В этом году в выставке «Карьера» принимают участие компаний Azercell, Azersu, Azersun Holding, Formula1 Baku European Grand Prix, Gilan Holding, Бакинский Метрополитен, Halliburton (США), SOCAR, SOCAR Polymer и другие, представляющие вакансии в различных сферах и в частности в сфере телекоммуникаций. Так, IT-специалисты и программисты требуются в компаниях Azercell, Azersu, Azersun Holding, Gilan Holding и SOCAR. Formula1 Baku European Grand Prix также представит свои вакансии и будет осуществлять набор волонтеров на соревнование Гран-при Европы по автогонкам в классе «Формула-1» (F1), которое состоится в июле 2016 года в Баку.

карьераПосетителям выставки «Карьера» представится возможность получить бесплатные консультации по трудоустройству, заполнить анкеты и даже пройти первые собеседования непосредственно с работниками отделов кадров представленных компаний.

Вход на выставку «Карьера» открыт для всех, кто находится в поисках работы. В дни выставок будут организованы специальные автобусы, регулярно доставляющие посетителей с метро «Короглу» и обратно. Выставки продлят свою работу до 11 октября. Организатором выставки является компания Caspian Event Organisers (CEO).

Bakıda Oracle Academy Günü 2015 keçiriləcək

14 oktyabr 2015-ci il tarixində ADA Universitetində Oracle Academy Günü tədbiri keçiriləcək. Oracle Academy təqdim etdiyi ödənişsiz və peşəkar kurrikulum, proqram təminatı, müəllimlər üçün təlimlər və sertifikat resursları ilə Azərbaycan daxil olmaqla 96 ölkədə 2,2 milyon tələbəni dəstəkləməkdədir.

Preview.app Document

Oracle Academy Günü 2015’də bizə qoşularaq:

  • Bolonya prosesi ilə qəbul edilən bir çevrəsi olan European Qualifications Framework (EQF) standartlarına uyğun və akademik yönümlü təkmilləşdirilmiş müstəqil Oracle Java və Verilənlər bazası kurrikulum, proqram təminatı və sertifikat resurslarını əldə edə biləsiniz,
  • Mütəmadi Peşəkar İnkişafı (Continuing Professional Development — CPD) dəstəkləyən Oracle Java və Verilənlər bazası ödənişsiz kurslarına yazıla bilərsiniz,
  • Müxtəlif universitetlərin müəllimlərinin bir araya gələrək bilik və vərdişlərinin mübadiləsində iştirak edə bilərsiniz,
  • Oracle və Java texnologiyalarına dair ən yeni bilgiləri Oracle ve sənaye mütəxəssislərindən ala bilərsiniz,
  • Uşaqların xəyallarındakıları kodlaşdırmasını dəstəkləmək üçün yola çıxan Robincode sosial şəbəkəsi ilə tanış ola bilərsiniz.

Oracle Academy Günü 2015 Bakıda bizə qoşulmanızdan məmnuniyyət duyacağıq.